ترامپ رسماً پیشنهاد هفتروزه ایران برای پایان درگیری و بازگشایی تنگه هرمز را رد کرد. ایران پیشنهاد کرده بود در صورت برقراری آتشبس و تحقق شروطش، روند بازگشایی هرمز آغاز شود و عبور عادی کشتیها ظرف هفت روز از سر گرفته شود. ترامپ روز شنبه گفت: «پیشنهاد آنها را رد کردم.» این موضع با گزارش رویترز و AFP تأیید شده است.
تهران، برخلاف رد علنی ترامپ، هنوز درِ مذاکره را نبسته است. عباس عراقچی امروز گفت ایران همچنان راهحل دیپلماتیک را تنها راه خروج از بنبست میداند و بازگشایی هرمز را منوط به برآوردهشدن شروط ایران کرده است. یک نکته مهم و ظاهراً متناقض وجود دارد: تهران میگوید هنوز منتظر پاسخ رسمی از طریق میانجیها است، در حالی که ترامپ علناً پیشنهاد را رد کرده است. بنابراین فعلاً باید میان «رد سیاسی علنی ترامپ» و «پاسخ رسمی دیپلماتیک آمریکا» تفاوت گذاشت.
فشار نظامی آمریکا در اطراف هرمز افزایش یافته است. گزارشهای امروز از افزایش فعالیت هواپیماهای سوخترسان و شناسایی آمریکا در نزدیکی تنگه خبر میدهند؛ از جمله KC-135، KC-46 و پهپاد شناسایی MQ-4C. این موضوع از نظر نظامی مهم است، اما دادههای پروازی بهتنهایی ثابت نمیکند که حمله جدیدی قریبالوقوع است.
با وجود بحران، صادرات نفت از هرمز کاملاً متوقف نشده است. دادههای Kpler که رویترز گزارش کرده نشان میدهد در هفته منتهی به ۲۶ سپتامبر حدود ۳۳٫۷ میلیون بشکه نفت خام از هرمز عبور کرده است؛ عمده محمولهها متعلق به عربستان و سپس عراق بودهاند. در عین حال، تعداد کشتیهای کالایی بسیار پایینتر از وضعیت عادی است: پنجشنبه فقط ۹ کشتی ثبت شده، در برابر میانگین ۱۰روزه ۱۸ کشتی و حدود ۱۲۵ کشتی بزرگ در روز پیش از جنگ.
عراق: تحول تازه و مستقلاً تأییدشدهای که از نظر اهمیت از وضعیت نفت و هرمز فراتر باشد، امروز پیدا نکردم. اما عراق همچنان یکی از آسیبپذیرترین صادرکنندگان منطقه است: دادههای جدید نشان میدهد بخش بزرگی از نفت عبوری از هرمز پس از تشدید حملات به زیرساختهای عربستان، از عربستان و عراق میآید.
عربستان و دریای سرخ: بحران همچنان جدی است. عربستان در سازمان ملل خواستار اقدام بینالمللی برای تضمین آزادی کشتیرانی در هرمز و بابالمندب شده است. همزمان، هزینه بیمه نفتکشهای سعودی در مسیر دریای سرخ طی هفتههای اخیر بهشدت افزایش یافته، که نشان میدهد حتی مسیر جایگزین هرمز نیز از پیامدهای جنگ در امان نیست.
جمعبندی
مهمترین تغییر امروز نسبت به گزارش ۲۶ سپتامبر، شکست فوری ابتکار هفتروزه ایران در سطح سیاسی است: ترامپ پیشنهاد را رد کرده، در حالی که تهران هنوز بر مذاکره تأکید دارد و میگوید منتظر پاسخ رسمی از مسیر میانجیهاست.
در نتیجه، وضعیت فعلی را میتوان چنین خلاصه کرد:
پیشنهاد مشخص ایران → رد علنی ترامپ → ادامه اصرار تهران بر مذاکره → افزایش تحرک نظامی آمریکا در اطراف هرمز → ادامه عبور محدود نفت و آسیبپذیری عراق و عربستان.
رویترز — رد پیشنهاد ایران و موضع تهران درباره ادامه دیپلماسی
AFP — جزئیات پیشنهاد ایران و واکنش ترامپ
رویترز — جریان نفت و تردد کشتیها در هرمز
هیئت تحریریه آدپ