مهم‌ترین تحول امروز خروج هیئت مذاکره‌کننده ایران از دوحه، ادامه تبادل پیام‌ها از طریق قطر و افزایش نگرانی از حمله مجدد آمریکا و اسرائیل پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکاست.
۱. مذاکرات دوحه؛ هیئت ایرانی بازگشت، اما مسیر دیپلماسی بسته نشده است
رویترز امروز گزارش داده است که هیئت مذاکره‌کننده ایران روز یکشنبه پس از چند روز گفت‌وگو با میانجی‌های قطری، دوحه را ترک کرده است.
بااین‌حال، یک مقام آگاه به رویترز گفته است که خروج هیئت به معنای شکست مذاکرات نبوده و پیش‌نویس پیشنهادی برای توافق میان ایران و آمریکا در حال تبادل است. احتمال برگزاری نشست دیگری نیز مطرح شده است.
محورهای اصلی پیشنهاد ایران عبارت‌اند از:
- پایان محاصره دریایی بنادر ایران؛
- بازگشایی تنگه هرمز؛
- رفع محدودیت صادرات نفت؛
- بررسی آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران.
تهران می‌گوید بازگشایی تنگه هرمز می‌تواند ظرف دو روز پس از توافق انجام شود. اختلاف اصلی همچنان درباره ترتیب اجرای تعهدات و چگونگی رسیدگی به پرونده هسته‌ای است.
منبع: رویترز، ۲ نوامبر
۲. ترامپ: جنگ به‌زودی پایان می‌یابد؛ یا با توافق یا با اقدام نظامی
دونالد ترامپ امروز بار دیگر درباره جنگ ایران اظهارنظر کرده و گفته است که این جنگ «خیلی زود، به یک شکل یا شکل دیگر» پایان خواهد یافت. او به تهران هشدار داده که یا توافق کند یا آمریکا جنگ را به پایان خواهد رساند.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا فردا، ۳ نوامبر، برگزار می‌شود و نگرانی درباره ازسرگیری حملات پس از انتخابات افزایش یافته است.
بااین‌حال، ترامپ جزئیات تصمیم نظامی خود را اعلام نکرده و هم‌زمان از پیشرفت گفت‌وگوها سخن گفته است.
منبع: آسوشیتدپرس، ۲ نوامبر
۳. دو نفتکش در تنگه هرمز آتش گرفتند
سپاه پاسداران اعلام کرده است که دو نفتکش پس از برخورد با مین‌های دریایی در تنگه هرمز آتش گرفته‌اند.
این ادعا هنوز به‌طور مستقل تأیید نشده است. در عین حال، خطر برای کشتیرانی تجاری در منطقه همچنان بالاست و کشورهای خلیج فارس حمله اخیر به کشتی حامل گاز مایع قطر را محکوم کرده‌اند.
منبع: الجزیره ـ گزارش زنده جنگ، ۲ نوامبر
۴. کاهش قیمت نفت در پی امید به توافق
قیمت نفت در معاملات اولیه آسیا بیش از یک درصد کاهش یافت:
- نفت برنت: حدود ۱۱۱٫۹۲ دلار در هر بشکه
- نفت وست تگزاس آمریکا: حدود ۱۰۲٫۳۴ دلار در هر بشکه
بازارها به ادامه مذاکرات ایران و قطر و احتمال دستیابی به توافق واکنش مثبت نشان داده‌اند. بااین‌حال، قیمت‌ها همچنان تحت تأثیر خطر بسته‌ماندن تنگه هرمز قرار دارند.
منبع: گزارش بازار نفت، الجزیره با استناد به رویترز
۵. نگرانی کشورهای خلیج فارس از بازگشت جنگ
آسوشیتدپرس گزارش داده است که کشورهای منطقه خود را برای احتمال ازسرگیری جنگ آماده می‌کنند. مقام‌های اماراتی و مصری هشدار داده‌اند که دور جدید درگیری می‌تواند بسیار مخرب باشد.
چین نیز اعلام کرده است که در ماه نوامبر فرستاده‌ای به ایران، عمان و عربستان خواهد فرستاد تا درباره کاهش تنش‌ها و امنیت منطقه رایزنی کند.
منبع: آسوشیتدپرس، ۲ نوامبر
۶. یمن و غزه؛ ادامه بحران انسانی
یمن: سازمان ملل خواستار تحقیق درباره مرگ محمد الشامی، کارمند این سازمان در بازداشت حوثی‌ها شده است. چندین کارمند دیگر سازمان ملل نیز همچنان در بازداشت هستند.
غزه: آسوشیتدپرس از کشته‌شدن دست‌کم ۹ فلسطینی در حملات اسرائیل در روز یکشنبه خبر داده است. این وضعیت نشان می‌دهد آتش‌بس همچنان شکننده است.
منبع: آسوشیتدپرس، ۲ نوامبر
ارزیابی سیاسی و نظامی
به نظر می‌رسد منطقه در یک مرحله تعیین‌کننده قرار گرفته است:
1. دیپلماسی هنوز زنده است: خروج هیئت ایران از دوحه به معنای پایان مذاکرات نیست؛ پیش‌نویس توافق همچنان در گردش است.
2. انتخابات آمریکا نقطه عطف است: فردا، ۳ نوامبر، انتخابات میان‌دوره‌ای برگزار می‌شود. پس از آن ممکن است محاسبات دولت ترامپ درباره ادامه جنگ تغییر کند.
3. کشورهای منطقه نگران‌اند: عربستان، قطر، امارات، مصر و عمان نمی‌خواهند بار دیگر به میدان جنگ مستقیم تبدیل شوند.
4. مسئله اصلی همچنان تنگه هرمز و پرونده هسته‌ای است: بدون توافق درباره این دو موضوع، احتمال بازگشت درگیری‌ها همچنان جدی خواهد بود.
مهم‌ترین خبری که باید در ۲۴ ساعت آینده دنبال کنیم، پاسخ رسمی واشنگتن به پیش‌نویس توافق و تصمیم ترامپ پس از انتخابات است.
منابع اصلی امروز: رویترز، آسوشیتدپرس، الجزیره.
هیئت تحریه آدپ
