نشست سهجانبه دونالد ترامپ، ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ، رهبران آمریکا، روسیه و چین، در شرایطی برگزار میشود که جنگ ایران، امنیت انرژی و رقابت قدرتهای جهانی، معادلات ژئوپلیتیکی خاورمیانه را وارد مرحلهای حساس کرده است. این نشست میتواند بر محاسبات سیاسی و نظامی پیرامون ایران و آینده جمهوری اسلامی تأثیرگذار باشد.
سه قدرت، سه رویکرد متفاوت
آمریکا به دنبال مهار توان هستهای و نظامی جمهوری اسلامی، تضمین امنیت تنگه هرمز و تثبیت موقعیت راهبردی خود در منطقه است. چین بیش از هر چیز نگران امنیت انرژی، استمرار صادرات نفت و جلوگیری از گسترش جنگ است. روسیه نیز ایران را بخشی از معادلات ژئوپلیتیکی خود در برابر غرب میداند؛ بااینحال، حمایت مسکو از تهران تابع منافع ملی روسیه است و نباید آن را تعهدی نامحدود تلقی کرد.
آینده ایران؛ توافق یا معامله قدرتها؟
هرگونه تفاهم میان این سه قدرت میتواند بر سرنوشت جنگ، تحریمها، ساختار قدرت و آینده سیاسی ایران تأثیر بگذارد. بااینحال، نباید تصور کرد که واشنگتن، مسکو و پکن الزاماً درباره آینده ایران به توافقی مشترک خواهند رسید. هرکدام از این قدرتها در پی تأمین منافع راهبردی خود هستند و ممکن است آینده سیاسی ایران به بخشی از چانهزنیهای بزرگتر تبدیل شود.
ملتهای ایران؛ بازیگران آینده یا قربانیان توافق؟
برای آذربایجان، کردستان، بلوچستان، اقلیم اهواز و دیگر مناطق، مسئله تنها پایان جنگ یا تغییر حکومت نیست؛ بلکه حق تعیین سرنوشت، برابری ملی، مشارکت سیاسی، تمرکززدایی و توزیع دموکراتیک قدرت اهمیت اساسی دارد.
خطر اصلی آن است که آینده ایران بدون مشارکت واقعی ملتهای ساکن آن، در چارچوب توافق قدرتهای جهانی تعیین شود. هیچیک از این سه قدرت الزاماً نماینده مطالبات آزادیخواهانه و دموکراتیک جامعه ایران نیستند.
فرصت تاریخی یا بازتولید استبداد؟
گذار از جمهوری اسلامی، بدون بهرسمیتشناختن تکثر ملی، حقوق برابر و حق تعیین سرنوشت، الزاماً به دموکراسی منتهی نخواهد شد. آینده مطلوب زمانی شکل میگیرد که ملتهای ساکن ایران نه موضوع معامله قدرتها، بلکه بازیگران اصلی تعیین نظام سیاسی آینده باشند.
#آینده_ایران #جنگ_ایران #حق_تعیین_سرنوشت #فدرالیسم_دموکراتیک #آذربایجان