عربستان عملیات خط لوله راهبردی شرق–غرب را که پس از حمله پهپادی ۱۱ سپتامبر متوقف شده بود، از سر گرفته است. پمپاژ فعلاً با ظرفیت کاهشیافته انجام میشود و بازگشت به ظرفیت کامل ۷ میلیون بشکه در روز ممکن است ۶ تا ۸ هفته طول بکشد. رویترز میگوید این خط لوله حدود ۴ میلیون بشکه در روز به سمت بندر ینبع منتقل میکند و راهی برای دور زدن هرمز است. در نتیجه، قیمت نفت امروز کاهش یافت. رویترز گزارش میدهد برنت صبح امروز حدود ۹۸٫۴۷ دلار معامله شد؛ کاهش قیمت با افزایش عرضه از مسیرهای خلیج فارس و امید به پیشرفت مذاکرات آمریکا و ایران مرتبط دانسته شده است. با این حال، نفت همچنان بسیار بالاتر از سطوح پیش از تشدید بحران قرار دارد.
ابتکار بزرگ جدید آمریکا برای کاهش وابستگی به هرمز: فایننشالتایمز گزارش داده واشنگتن پیشنهاد ایجاد یک صندوق حدود ۱۰ میلیارد دلاری با مشارکت کشورهای عربی را مطرح کرده است تا در خطوط لوله و زیرساختهای انتقال انرژی سرمایهگذاری شود و مسیرهای جایگزین هرمز توسعه یابد. این طرح هنوز در مرحله پیشنهاد و گفتوگوست، نه یک توافق نهایی.
ترامپ همزمان دو پیام متناقض فرستاده است: او در سازمان ملل تهدید کرد اگر توافق صلح حاصل نشود، آمریکا میتواند ایران را «نابود» کند، اما در همان فضای دیپلماتیک گفت مذاکرات ادامه دارد و معتقد است در نهایت توافق حاصل خواهد شد. رویترز نیز گزارش کرده واشنگتن و تهران همچنان در حال ارتباط و بررسی امکان توافق هستند. بنابراین هنوز نمیتوان از توافق نزدیک یا قطعی سخن گفت.
موضع منطقهای مصر روشنتر شده است. وزرای خارجه مصر، عربستان، ترکیه و پاکستان در نیویورک در بیانیه مشترک از حق عربستان برای دفاع از خود در برابر حملات حوثیها حمایت کردند و بر آزادی و امنیت کشتیرانی و راهحل دیپلماتیک تأکید کردند. این تحول، مصر را از موضع صرفاً میانجیگرانه به موضع سیاسی روشنتر در حمایت از امنیت عربستان نزدیک میکند.
در عراق، تحول مهم امروز بیشتر اقتصادی ـ امنیتی است تا نظامی: حمله منتسب به گروههای شبهنظامی عراقی به خط لوله شرق–غرب عربستان، که ریاض آن را به گروههای عراقی نسبت داده، همچنان یکی از عوامل اصلی اختلال صادرات نفت است؛ با آغاز دوباره پمپاژ، بخشی از فشار کاهش یافته اما ظرفیت کامل هنوز برنگشته است. نسبت دادن قطعی حمله به یک گروه مشخص همچنان محل احتیاط است.
جمعبندی
مهمترین تغییر امروز نسبت به گزارش دیروز، ظهور نخستین نشانههای ملموسِ کاهش فشار انرژی در کنار ادامه دیپلماسی آمریکا–ایران است. بازگشت خط لوله شرق–غرب عربستان و افت نفت نشان میدهد بازار احتمالاً بخشی از ریسک اختلال طولانیمدت را کاهش داده است؛ اما ظرفیت کامل خط لوله هنوز هفتهها زمان میبرد و هرمز همچنان یک گلوگاه اصلی است.
در طرف سیاسی، پنجره مذاکره باز مانده اما بسیار شکننده است: آمریکا از یک سو پیشنهاد سرمایهگذاری برای دور زدن هرمز میدهد و از سوی دیگر تهدید نظامی بسیار شدید را حفظ کرده است. همزمان مصر و چند کشور منطقه در حال شکلدادن به یک موضع مشترک برای دفاع از امنیت عربستان و کشتیرانی هستند.
منابع:
رویترز — ازسرگیری خط لوله شرق–غرب عربستان
رویترز — کاهش قیمت نفت و بهبود عرضه خلیج فارس
فایننشالتایمز — پیشنهاد صندوق ۱۰ میلیارد دلاری آمریکا و کشورهای عربی
رویترز — موضع مشترک مصر، عربستان، ترکیه و پاکستان
هیئت تحریریه آدپ
