نشست مشترک دادخواهان و جامعه مدنی با محوریت عدالت انتقالی و بررسی اولویت‌های دوران گذار دموکراتیک ایران، روز شنبه ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶، از ساعت ۹ صبح تا ۱۸ به وقت محلی، در شهر مالمو سوئد برگزار شد.
این نشست به ابتکار مرکز عدالت انتقالی برای ایران (Center for Transitional Justice for Iran) و با همکاری دانشگاه گالوی ایرلند برگزار شد و جمعی از دادخواهان، فعالان جامعه مدنی، کنشگران حقوق بشر و متخصصان این حوزه در آن حضور داشتند.
هدف اصلی این گردهمایی، ایجاد فضایی برای گفت‌وگوی مستقیم میان دادخواهان و نمایندگان جامعه مدنی، بررسی مطالبات و اولویت‌های آنان و فراهم‌کردن زمینه مشارکت گروه‌های مختلف اجتماعی در تدوین رویکردها و چارچوب‌های عدالت انتقالی برای ایران بود.
برنامه نشست با سخنان افتتاحیه و معرفی اهداف و چارچوب کلی گردهمایی آغاز شد. در این بخش، پیام اخوان و نمایندگان برگزارکنندگان به طرح موضوع عدالت انتقالی و اهمیت مشارکت دادخواهان و جامعه مدنی در این فرایند پرداختند.
در ادامه، دو پیش‌نویس چارچوب پیشنهادی در زمینه مشارکت و عدالت انتقالی معرفی شد و شرکت‌کنندگان فرصت یافتند دیدگاه‌ها، نقدها و پیشنهادهای خود را درباره این اسناد مطرح کنند. بررسی این پیش‌نویس‌ها با هدف شناسایی نیازها، اولویت‌ها و انتظارات گروه‌های مختلف جامعه و تقویت نقش آنان در شکل‌گیری سازوکارهای عدالت انتقالی صورت گرفت.
یکی از بخش‌های مهم نشست، گفت‌وگوهای گروهی و میزگردهای مشارکتی با حضور دادخواهان و فعالان مدنی بود. در این بخش، موضوعاتی همچون دادخواهی و پاسخ‌گویی در قبال نقض حقوق بشر، حقوق قربانیان و بازماندگان، ضرورت مستندسازی حقیقت، جبران خسارت، مقابله با مصونیت از مجازات و تضمین عدم تکرار نقض حقوق بشر مورد توجه قرار گرفت.
همچنین نقش جامعه مدنی در دوران گذار، ضرورت ایجاد ساختارهای پاسخ‌گو و دموکراتیک، مشارکت گروه‌های اجتماعی و تضمین حضور مؤثر زنان و ملیت‌های مختلف در فرایند تصمیم‌گیری درباره آینده ایران از جمله موضوعات مورد بحث بود.
در بخش دیگری از برنامه، راهکارهای گسترش مشارکت جامعه مدنی در مراحل بعدی تدوین چارچوب‌های عدالت انتقالی و چگونگی تداوم همکاری میان دادخواهان، کنشگران و نهادهای مدنی بررسی شد. تأکید بر شنیده‌شدن صداهای متنوع جامعه و پرهیز از انحصارگرایی در فرایند تعیین اولویت‌های دوران گذار، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بود.
حضور دکتر سیمین صبری، روان‌پزشک، فعال فمینیست تورک، عضو مرکز زنان تورک و از سخنگویان حزب دموکرات آذربایجان، در این نشست نیز در چارچوب مشارکت فعال کنشگران سیاسی و مدنی در گفت‌وگوهای مربوط به عدالت انتقالی و آینده ایران صورت گرفت.
مشارکت زنان و نمایندگان ملیت‌های مختلف در چنین نشست‌هایی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ چراکه عدالت انتقالی زمانی می‌تواند به فرایندی فراگیر و دموکراتیک تبدیل شود که تجربه‌ها، مطالبات و حقوق همه بخش‌های جامعه، بدون تبعیض و حذف، در آن به رسمیت شناخته شود.
این گردهمایی در مجموع فرصتی برای تبادل تجربه، طرح دیدگاه‌های متفاوت و بررسی راه‌های عملی مشارکت دادخواهان و جامعه مدنی در شکل‌گیری آینده‌ای مبتنی بر عدالت، آزادی، برابری، پاسخ‌گویی و تضمین حقوق بشر در ایران فراهم کرد.
