.عربستان و یمن؛ ادامه حملات موشکی
مهمترین تحول امروز
به گزارش رویترز، ائتلاف به رهبری عربستان اعلام کرد پدافند هوایی این کشور روز جمعه یک موشک بالستیک شلیکشده از سوی حوثیها به سمت جنوب عربستان را رهگیری و منهدم کرده است.
همچنین در مناطق جیزان، ابها و خمیس مشیط هشدارهای امنیتی صادر شد و مقامهای دفاع مدنی بعداً پایان وضعیت خطر را اعلام کردند.
رسانههای وابسته به حوثیها نیز از حملات هوایی عربستان به صنعا خبر دادهاند؛ اما تا زمان تنظیم این گزارش، عربستان این حملات را تأیید نکرده است. Reuters
اهمیت: حمله روز گذشته به ساختمان صندوق سرمایهگذاری عمومی در ریاض و حمله موشکی امروز به جنوب عربستان نشان میدهد درگیری عربستان و حوثیها وارد مرحله خطرناکتری شده است.
تنگه هرمز؛ ادعای تازه درباره مینهای دریایی
سپاه پاسداران مدعی شده دو نفتکش دیگر در تنگه هرمز با مین برخورد کرده و آتش گرفتهاند. این ادعا هنوز از سوی نهادهای مستقل دریایی تأیید نشده است.
در مقابل، حمله به نفتکش متعلق به شرکت اماراتی ADNOC در روزهای گذشته تأیید شده است. در آن حادثه یک خدمه مفقود و ۱۱ نفر زخمی شدند. جستوجو برای یافتن خدمه مفقود ادامه داشته است. Reuters +1
یک نکته مهم درباره وضعیت کشتیرانی: گزارشهای بازار نفت رویترز میگویند جریان صادرات نفت خاورمیانه و عبور نفتکشها از هرمز تا حد زیادی به سطح پیش از جنگ نزدیک شده است؛ اما حوادث امنیتی همچنان ادامه دارند. بنابراین نباید ادعای بستهبودن کامل تنگه را با وضعیت واقعی همه کشتیها یکسان دانست. Reuters +1
بازار نفت و امنیت انرژی
نکته اقتصادی امروز
قیمت نفت روز جمعه کاهش یافت و نفت برنت به حدود ۹۱٫۳۶ دلار در هر بشکه رسید. بر اساس گزارش رویترز، نفت برنت در مسیر ثبت سومین کاهش هفتگی پیاپی قرار دارد.
دو عامل در این کاهش نقش دارند:
- افزایش عرضه نفت از خاورمیانه و بازگشت بخش بزرگی از جریان صادرات.
- نگرانی از ضعف تقاضای جهانی و احتمال مازاد عرضه.
با این حال، تهدیدهای حوثیها علیه عربستان و ادعاهای ایران درباره مینگذاری در هرمز میتوانند دوباره قیمتها را افزایش دهند. Reuters
آمریکا و اسرائیل؛ احتمال حملات جدید
گزارشهای منتشرشده در روزهای اخیر حاکی از آن است که بنیامین نتانیاهو برای انجام حملات تازه علیه تأسیسات موشکی و هستهای ایران، واشنگتن را تحت فشار قرار داده است.
طبق گزارشهای CBS و رسانههای آمریکایی، ترامپ هنوز تصمیم نهایی خود را اعلام نکرده است. در دولت آمریکا نیز درباره اعتبار اطلاعات مربوط به بازسازی توان موشکی ایران و ضرورت حمله جدید اختلاف نظر وجود دارد.
این گزارشها مبتنی بر نقلقول از مقامهای ناشناس هستند؛ بنابراین احتمال حمله جدید را نباید تصمیم قطعی آمریکا تلقی کرد. CBS News +1
مذاکرات؛ فعلاً بدون پیشرفت تعیینکننده
تلاشهای قطر، عمان، پاکستان و ترکیه برای جلوگیری از بازگشت جنگ گسترده ادامه دارد. اما اختلاف اصلی همچنان پابرجاست:
- ایران خواهان رفع محاصره دریایی و کاهش فشار تحریمها پیش از ورود به مذاکرات گستردهتر است.
- آمریکا حاضر نیست پیش از توافق، امتیازهای اساسی بدهد.
- موضوع برنامه هستهای و توان موشکی ایران نیز از موانع اصلی توافق است.
گزارش آسوشیتدپرس نشان میدهد کشورهای منطقه از گسترش جنگ به زیرساختهای نفتی، نیروگاهها، تأسیسات آبشیرینکن و کابلهای زیردریایی نگراناند. AP News +1
۶. عراق، لبنان و سایر کشورهای منطقه
- عراق: توافق اخیر دولت عراق با کتائب حزبالله درباره استقرار نیروهای امنیتی در جرفالصخر، همچنان از نظر امنیت داخلی اهمیت دارد. AP News
- لبنان: اسرائیل روز گذشته از حمله به ورودیهای یک مرکز مرتبط با تولید موشک و انبار تسلیحات حزبالله در منطقه بقاع خبر داد. تلفات اعلام نشده است. AP News
- مصر و قطر: قطر همچنان در تلاشهای دیپلماتیک نقش دارد.
- بابالمندب: کنترل این مسیر همچنان یکی از نقاط حساس بحران یمن است و پیشروی حوثیها نگرانی درباره امنیت تجارت دریایی را افزایش داده است. Global Conflict Tracker +1
ارزیابی راهبردی جمعه
به نظر میرسد وضعیت جنگ در حال حاضر دو ویژگی متناقض دارد:
از یک سو، فشار نظامی ادامه دارد: حملات حوثیها به عربستان، تهدید نفتکشها و احتمال حملات جدید آمریکا و اسرائیل.
از سوی دیگر، اقتصاد و بازار نفت نشانههایی از سازگاری با بحران نشان میدهند: صادرات نفت منطقه تا حد زیادی احیا شده و قیمت نفت برای سومین هفته متوالی کاهش مییابد.
این تناقض مهم است: کاهش قیمت نفت لزوماً به معنای کاهش خطر جنگ نیست. بازارها ممکن است به افزایش عرضه و کاهش تقاضا واکنش نشان دهند، در حالی که خطر نظامی همچنان بالاست.
جمعبندی : در کوتاهمدت، جبهه عربستان و یمن و امنیت تنگه هرمز باید با دقت دنبال شوند. اگر حملات حوثیها به زیرساختهای سعودی ادامه پیدا کند یا حادثهای بزرگ برای نفتکشها رخ دهد، احتمال گسترش دوباره بحران انرژی وجود دارد. در جبهه ایران و آمریکا نیز هنوز نشانهای از توافق پایدار دیده نمیشود.
منابع اصلی
- رویترز – رهگیری موشک حوثیها در جنوب عربستان، ۲۰ نوامبر
- رویترز – کاهش قیمت نفت و وضعیت صادرات منطقه، ۲۰ نوامبر
- آسوشیتدپرس – تلاش کشورهای منطقه برای جلوگیری از جنگ گسترده
- CBS – تحولات جنگ و حملات به نفتکشها
هیئت تحریریه آدپ