همزمان با ورود جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به سومین هفته، دامنه درگیریها در روز پنجشنبه ۱۲ مارس بار دیگر گسترش یافت و صحنه نبرد از ایران و عراق تا لبنان، خلیج فارس و مسیرهای اصلی انرژی جهان را دربر گرفت. در تازهترین تحول، ارتش آمریکا اعلام کرد یک هواپیمای سوخترسان KC-135 را در «حریم هوایی دوست» در عراق از دست داده و عملیات نجات سرنشینان آن ادامه دارد؛ رخدادی که به گفته فرماندهی مرکزی آمریکا نه بر اثر آتش دشمن و نه آتش خودی، بلکه در جریان یک سانحه عملیاتی روی داده است.
در همان حال، اسرائیل موج تازهای از حملات را علیه تهران و نیز بیروت آغاز کرد. ارتش اسرائیل گفت این حملات زیرساختهای حکومتی و نظامی را هدف گرفته و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این کشور، در نخستین کنفرانس خبری خود از آغاز جنگ مدعی شد برخی از «دانشمندان ارشد هستهای ایران» در این حملات کشته شدهاند. این ادعاها بهطور مستقل تأیید نشدهاند، اما نتانیاهو همچنین با لحنی تهدیدآمیز نسبت به رهبر جدید جمهوری اسلامی صحبت کرد.
دونالد ترامپ دوباره اعلام کرد جنگ علیه ایران «بسیار سریع» پیش میرود و تهران «بهای سنگینی» میپردازد. در عین حال، مقامهای آمریکایی و اسرائیلی همچنان از ادامه فشار نظامی و سیاسی سخن میگویند، هرچند گزارشهای تازه نشان میدهد حتی در ارزیابی برخی محافل اسرائیلی نیز سقوط فوری حکومت ایران محتمل دانسته نمیشود و هدف عملیتر فعلاً بر فرسایش توان نظامی، موشکی و هستهای ایران متمرکز شده است.
گسترش درگیریها به منطقه خلیج فارس شدت یافته است. قطر اعلام کرده دو موشک بالستیک، یک موشک کروز و چند پهپاد شلیکشده از سوی ایران را رهگیری کرده و عربستان سعودی نیز از رهگیری یک موشک بالستیک و چند پهپاد بر فراز منطقه شرقی این کشور، از جمله در مسیر میدان نفتی شیبه، خبر داده است. در عراق نیز افزون بر سانحه هواپیمای آمریکایی، گزارشهایی از حمله به پایگاههای نظامی و آسیب به شناورها و تأسیسات نفتی منتشر شده که نشان میدهد جنگ از مرزهای ایران و اسرائیل فراتر رفته و به یک رویارویی منطقهای تمامعیار نزدیکتر شده است.
در عرصه دریایی و انرژی، بحران به مرحلهای کمسابقه رسیده است. بر اساس گزارش گاردین، آژانس بینالمللی انرژی هشدار داده که اختلال ناشی از جنگ جاری میتواند به «بزرگترین اختلال عرضه در تاریخ بازارهای نفت» بدل شود. همزمان، مقامهای آمریکایی گفتهاند ناوگان دریایی آمریکا احتمالاً با مشارکت یک ائتلاف بینالمللی در آینده کشتیها را از تنگه هرمز اسکورت خواهد کرد، اما این اقدام منوط به آن است که واشنگتن ابتدا کنترل هوایی کاملتری به دست آورد و توان موشکی ایران بیشتر تضعیف شود. بهای نفت نیز بار دیگر از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرده، هرچند بعدتر اندکی عقب نشست.
در کنار این تحولات، نشانههای بحران انسانی و اقتصادی نیز رو به تشدید است. گزارشهای روز پنجشنبه از ادامه حملات اسرائیل به لبنان و غزه، از جمله هدف قرار گرفتن محل اسکان آوارگان در نزدیکی شهر غزه و نیز حملات به بیروت، حکایت داشت. همزمان، مقامهای بینالمللی و رسانهها از افزایش تلفات غیرنظامیان، اختلال در حملونقل دریایی، تعلیق برخی پروازها در منطقه و بالا رفتن خطر گسترش جنگ به کشورهایی چون عراق، کویت، قطر و عربستان سخن گفتهاند.
مهمترین حوادث روز پنجشنبه
سقوط هواپیمای سوخترسان آمریکا در عراق
فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد یک هواپیمای سوخترسان KC-135 در غرب عراق سقوط کرده و عملیات نجات سرنشینان آن ادامه دارد. به گفته ارتش آمریکا، این سانحه نه بر اثر آتش دشمن و نه آتش خودی رخ داده و هواپیمای دوم درگیر در این حادثه سالم فرود آمده است.
نخستین بیانیه مجتبی خامنهای و تهدید به ادامه حملات
مجتبی خامنهای در نخستین بیانیه خود پس از رسیدن به رهبری، بر ادامه «پرونده انتقام» تأکید کرد و گفت اهرم بستن تنگه هرمز باید همچنان مورد استفاده قرار گیرد. او همچنین خواستار تعطیلی پایگاههای آمریکا در کشورهای عربی خلیج فارس شد و تهدید کرد حملات ایران ادامه خواهد یافت.
نتانیاهو: در حال ایجاد شرایط برای سقوط حکومت ایران هستیم
بنیامین نتانیاهو گفت حملات اسرائیل با هدف فراهم کردن شرایطی انجام میشود که مردم ایران بتوانند علیه حکومت به خیابانها بیایند. او همچنین مدعی شد حملات اسرائیل یک دانشمند ارشد هستهای ایران را کشته و چند نفر دیگر را نیز هدف قرار داده است.
سه میلیون و ۲۰۰ هزار آواره در داخل ایران
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل اعلام کرد شمار آوارگان داخلی جنگ در ایران ممکن است به ۳.۲ میلیون نفر برسد. به گفته این نهاد، بیشتر این افراد از تهران و دیگر شهرهای بزرگ به سوی شمال کشور و مناطق روستایی رفتهاند.
حملات تازه اسرائیل به لبنان و افزایش آوارگان
اسرائیل حملات هوایی خود به لبنان را ادامه داد و حتی مرکز شلوغ بیروت در نزدیکی سفارتخانهها و ساختمانهای دولتی را نیز هدف قرار داد. همزمان، گزارشها از آواره شدن بیش از ۸۰۰ هزار نفر در ۱۰ روز درگیری میان اسرائیل و حزبالله حکایت دارد.
کشته شدن ۱۵ نفر در حملات اسرائیل به جنوب لبنان
وزارت بهداشت لبنان اعلام کرد در حملات هوایی اسرائیل به چند شهر و روستای جنوب این کشور دستکم ۱۵ نفر کشته شدند که در میان آنان چند کودک نیز دیده میشود. به گفته مقامهای لبنانی، شمار کشتهشدگان در این موج تازه درگیریها به صدها نفر رسیده است.
بهای نفت دوباره از ۱۰۰ دلار گذشت
نگرانی از ادامه جنگ و اختلال در صادرات انرژی، بهای نفت برنت را بار دیگر به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رساند. همزمان بازارهای سهام در آمریکا و جهان سقوط کردند و شاخص اساندپی ۵۰۰ حدود ۱.۵ درصد پایین آمد.
پنتاگون: هزینه هفته اول جنگ برای آمریکا ۱۱.۳ میلیارد دلار
مقامهای وزارت دفاع آمریکا به کنگره گفتهاند هزینه جنگ با ایران فقط در هفته نخست به بیش از ۱۱.۳ میلیارد دلار رسیده است. گزارشها حاکی است این رقم هنوز همه هزینههای استقرار نیرو و تجهیزات پیش از آغاز حملات را در بر نمیگیرد.
شش نظامی فرانسوی در شمال عراق زخمی شدند
ارتش فرانسه اعلام کرد شش نظامی این کشور در حمله پهپادی به منطقه اربیل عراق زخمی شدهاند. این نظامیان در چارچوب مأموریت چندملیتی ضدتروریسم و در حال آموزش نیروهای عراقی بودند.
آمریکا از هدف قرار دادن بیش از ۶ هزار موضع در ایران خبر داد
ارتش آمریکا اعلام کرد از زمان آغاز عملیات علیه ایران تاکنون بیش از ۶ هزار هدف را در این کشور زده است. به گفته واشنگتن، بیش از ۳۰ شناور مینگذار نیز در این حملات هدف قرار گرفتهاند تا از تهدید تنگه هرمز جلوگیری شود.
دیپلمات ایرانی: بستن تنگه هرمز قطعی نیست
نماینده ایران در سازمان ملل گفت تهران فعلاً تصمیم قطعی برای بستن تنگه هرمز نگرفته، اما این گزینه را کنار هم نگذاشته است. این اظهارات چند ساعت پس از آن مطرح شد که رهبر جدید جمهوری اسلامی بر استفاده از اهرم بستن این آبراه راهبردی تأکید کرده بود.
نگرانی از آسیب به آثار تاریخی ایران
گزارشها حاکی است دستکم چند اثر تاریخی مهم ایران، از جمله بناهایی در اصفهان، در جریان حملات آمریکا و اسرائیل آسیب دیدهاند. این مسئله درخواست تهران و بیروت از یونسکو برای افزایش حفاظت از برخی اماکن فرهنگی را در پی داشته است.
اسرائیل ایستهای بازرسی نیروهای بسیج در تهران را هدف گرفته است
یک نهاد ناظر بر درگیریهای مسلحانه اعلام کرد اسرائیل در روزهای اخیر چندین ایست بازرسی نیروهای بسیج و دیگر مراکز کنترل داخلی در تهران را هدف قرار داده است. به گفته این نهاد، هدف از این حملات میتواند تضعیف سازوکار سرکوب داخلی و افزایش فشار بر نیروهای امنیتی باشد.
حمله به پایگاه شبهنظامیان نزدیک به ایران در غرب عراق
در حمله هوایی به یک پایگاه نیروهای حشدالشعبی در غرب عراق دستکم ۱۴ نفر کشته و دهها نفر زخمی شدند. مقامهای این نیروها آمریکا و اسرائیل را مسئول این حمله دانستهاند.
آسیب به کشتیها و گسترش ناامنی دریایی در خلیج فارس
خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داده است که از آغاز جنگ تاکنون دستکم ۱۹ کشتی تجاری در منطقه آسیب دیدهاند. همزمان برخی کشتیها برای کاهش خطر حمله، خود را در سامانههای رهگیری به عنوان کشتیهای مرتبط با چین معرفی میکنند.
دبی، کویت، بحرین و قطر در معرض حملات تازه
در ادامه گسترش دامنه جنگ، مقامهای منطقه از حمله پهپادی به دبی، اصابت پهپاد به فرودگاه کویت، به صدا درآمدن آژیر خطر در بحرین و رهگیری موشک ایرانی در قطر خبر دادهاند. این تحولات نشان میدهد جنگ به شکلی فزاینده به سراسر خلیج فارس سرایت کرده است.
افزایش تهدیدهای سایبری مرتبط با ایران
گزارشهای تازه از افزایش حملات سایبری گروههای نزدیک به ایران علیه اهدافی در آمریکا و خاورمیانه حکایت دارد. این حملات شرکتهای دفاعی، زیرساختهای آب و برق و مراکز داده را در معرض تهدید قرار داده است.
